B sınıfı sürücü belgesi temel olarak otomobil ve kamyonet kullanma yetkisi verir. Güncel Karayolları Trafik Yönetmeliğine göre B belgesiyle ayrıca M, B1 ve F sınıflarının kapsadığı araçlar da kullanılabilir. Bu kapsam; motorlu bisikletleri, belirli dört tekerlekli motosikletleri ve lastik tekerlekli traktörleri içerir. Ancak her motosiklet, minibüs, otobüs, kamyon veya çekici B sınıfının kapsamında değildir.
Aracın dış görünüşü tek başına yeterli değildir. Ruhsatta yazan araç cinsi, azami yüklü ağırlık, koltuk sayısı, varsa römork ve sürücü belgesindeki kısıtlama kodları birlikte kontrol edilmelidir. Özellikle karavan, büyük panelvan, römorklu otomobil ve motosikletlerde “B ehliyet yeterlidir” şeklinde genel bir varsayım yapılmamalıdır.
B sınıfı ehliyetin temel kapsamı
Otomobil
B sınıfının en yaygın kullanım alanı otomobildir. Karayolları Trafik Yönetmeliğindeki araç tanımında otomobil, yapısı itibarıyla sürücüsü dâhil en fazla dokuz oturma yeri bulunan ve insan taşımak için üretilmiş motorlu taşıttır. Bazı özel amaçlı araçlar da mevzuattaki sınıflandırma şartları içinde otomobil sayılabilir.
Buradaki önemli nokta koltuk sayısı ile aracın ruhsat sınıfıdır. Sürücü dâhil dokuzdan fazla oturma yeri olan yolcu taşıtları minibüs veya otobüs kapsamına girebilir; bunlar için B yerine D1 ya da D sınıfı gerekebilir.
Kamyonet
B sınıfı kamyonet kullanma yetkisi de verir. Yönetmelikte kamyonet, izin verilen azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen ve yük taşımak için üretilmiş motorlu taşıt olarak tanımlanır. Panelvan ve hafif ticari araçlarda pazarlama adı yerine ruhsattaki “araç cinsi” ve ağırlık bilgisine bakılmalıdır.
Azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı aşan kamyon veya çekiciler B kapsamına girmez. 3.500 kilogramın üzerindeki ve 7.500 kilogramı geçmeyen kamyon ve çekiciler için C1; daha geniş kamyon ve çekici yetkisi için C sınıfı düzenlenir.
B belgesiyle kullanılabilen diğer sınıflar
Karayolları Trafik Yönetmeliğindeki yetki tablosuna göre B sınıfı belge sahibi M, B1 ve F sınıflarıyla kullanılan araçları da sürebilir. Bu yetkiler, B harfinin otomatik olarak bütün küçük motorlu araçları kapsadığı anlamına gelmez; her alt sınıfın teknik sınırı vardır.
M sınıfı motorlu bisikletler
M sınıfı iki, üç veya dört tekerlekli motorlu bisikletleri, yaygın adıyla mopedleri kapsar. Bir aracın M sınıfına girip girmediği yalnızca motor hacmine bakılarak değil, mevzuattaki motorlu bisiklet tanımı ve araç tescil bilgileri üzerinden belirlenir. B belgesi normal şartlarda A1, A2 veya A sınıfındaki motosikletleri kendiliğinden kapsamaz.
B1 sınıfı dört tekerlekli motosikletler
B1 sınıfı; net motor gücü 15 kilovatı, net ağırlığı 400 kilogramı, yük taşımada kullanılanlarda ise 550 kilogramı geçmeyen dört tekerlekli motosikletler içindir. Elektrikli araçlarda bu net ağırlık hesabına batarya ağırlığı dâhil edilmez. Her ATV veya dört tekerlekli küçük araç otomatik olarak B1 sayılmadığından ruhsat sınıfı kontrol edilmelidir.
F sınıfı lastik tekerlekli traktör
F sınıfı lastik tekerlekli traktörleri kapsar ve B sınıfı belge sahibine F kapsamındaki aracı kullanma yetkisi de tanınır. Buna karşılık iş makineleri G sınıfının konusudur. Forklift, ekskavatör veya yükleyici gibi araçların yalnızca B belgesiyle kullanılabileceği varsayılmamalıdır.
B ehliyetle A1 motosiklet kullanılabilir mi?
B sınıfı belge, A1 motosiklet yetkisini koşulsuz olarak vermez. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 85’inci maddesine eklenen düzenleme uyarınca, belirli şartları sağlayan B sınıfı sürücüler gerekli eğitimi tamamlayıp uygulama sınavında başarılı olduklarında Türkiye içinde A1 sınıfının kapsadığı motosikletleri kullanabilir.
- En az iki yıllık geçerli B sınıfı sürücü belgesine sahip olmak,
- iki tekerlekli araç sürücülerinde aranan sağlık şartlarını taşımak,
- başvurudan önceki beş yılda sürücü belgesi geçici veya sürekli olarak geri alınmamış olmak,
- MEB’in öngördüğü direksiyon eğitimini tamamlamak ve uygulama sınavında başarılı olmak,
- A1 sertifika bilgisinin sürücü belgesi sistem kayıtlarına işlenmesini sağlamak gerekir.
Bu kolaylık ticari faaliyette kullanılan motosikletleri kapsamaz ve ülkemiz sınırları içinde geçerlidir. Şartları tamamlamadan yalnızca B belgesine dayanarak 125 cc’ye kadar bir motosikleti kullanmak yasal yetki oluşturmaz. NVİ, sistem kaydı tamamlanan sürücünün ayrıca nüfus müdürlüğüne gitmesinin gerekmediğini; ancak A1 sınıfını fiziksel belgeye ekletmek isteyenler ile ticari kullanım amacı bulunanlar için ayrı başvuru ve ücret sürecinin devam ettiğini açıklar.
Römork ve 4.250 kilogram sınırı
B sınıfıyla kullanılan bir araca römork takıldığında yalnızca çekici aracın B kapsamında olması yeterli değildir. Birleşik aracın teknik özellikleri, römorkun azami yüklü ağırlığı ve toplam sınırlar ayrıca değerlendirilir.
Yönetmelik, B belgesi sahibinin ilgili tip onayı kurallarına uyması ve MEB mevzuatında belirtilen eğitimi tamamlaması veya yetenek ve davranış sınavını geçmesi şartıyla azami yüklü ağırlığı 4.250 kilograma kadar olan birleşik araçları kullanabilmesine imkân tanır. Bu yetki sürücü belgesinde 96 koduyla gösterilebilir. Dolayısıyla 4.250 kilogram sınırı her B belgesine kendiliğinden tanınan sınırsız bir römork hakkı değildir.
B aracıyla daha ağır römork veya yarı römork kombinasyonlarında BE sınıfı gündeme gelir. BE, B sınıfı araçlara takılan ve azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramı geçmeyen römork veya yarı römork içeren birleşik araçlar için düzenlenir. Karavan ya da tekne römorku çekmeden önce ruhsatlardaki ağırlıkları ve belgedeki kodları birlikte kontrol etmek gerekir.
Otomatik ve manuel vites kısıtlaması
Sürücü kursunda otomatik vitesli araçla eğitim ve sınav tamamlayanların belgesine 104 kodu işlenir. Bu kod, kişinin ilgili sınıfta yalnızca otomatik vitesli araç kullanabileceğini gösterir. Otomatik B belgesiyle manuel otomobil kullanılamaz.
Manuel vitesli B sınıfı sertifika alan sürücü ise aynı sınıftaki manuel ve otomatik araçları kullanabilir. Otomatik kısıtlamasını kaldırmak isteyenler için MEB mevzuatındaki direksiyon eğitimi ve sınav süreci uygulanır; mevcut kart üzerindeki kod ve sistem kaydı kontrol edilmelidir.
B sınıfının kapsamadığı araçlar
- A1 istisnasının şartları tamamlanmadıkça A1 motosikletler ile A2 ve A sınıfı motosikletler,
- minibüs ve otobüsler,
- 3.500 kilogramın üzerindeki kamyon ve çekiciler,
- G sınıfı kapsamındaki iş makineleri,
- B veya 96 kodunun sınırlarını aşan römorklu birleşik araçlar
Diğer sınıfları tek bir tabloda anlamak için güncel ehliyet sınıfları rehberini inceleyebilirsiniz. İlk kez belge alacaklar için kurs, sınav ve NVİ başvuru aşamaları ehliyet nasıl alınır rehberinde sıralanmıştır.
Sık sorulan sorular
B ehliyet minibüs kullanabilir mi?
Hayır. Yeni tip B sınıfının temel kapsamı otomobil ve kamyonettir. Minibüs için D1, minibüs ve otobüs için D sınıfı gerekir. Eski belgelerin dönüşümünden doğan haklar ayrı değerlendirilmelidir.
B ehliyet 125 cc motosiklet kullanabilir mi?
Yalnızca motor hacmine bakılarak kullanılamaz. En az iki yıllık B belgesi, uygun sağlık durumu, son beş yıllık sürücü kaydı, MEB eğitimi ve uygulama sınavı dâhil resmî şartların tamamlanması gerekir. Ticari kullanılan motosikletler bu istisnanın dışındadır.
Otomatik B ehliyetle manuel araç kullanılabilir mi?
Hayır. Belgede 104 kodu varsa yetki yalnızca otomatik vitesli araçlarla sınırlıdır. Manuel kullanım için MEB’in öngördüğü eğitim ve sınav süreci tamamlanmalıdır.
B ehliyetle karavan kullanılabilir mi?
Karavanın motorlu veya römork olması, ruhsattaki araç sınıfı, azami yüklü ağırlık ve birleşik aracın toplamı belirleyicidir. Bazı karavanlar B kapsamındayken bazıları 96 kodu, BE veya daha farklı bir sınıf gerektirebilir.
Bir yanıt yazın